BERKARAR DÖWLETIMIZIŇ BILIM ÖZGERTMELERI
06-12-25
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýokary ahlak sypatly, watansöýüji, ynsanperwer, ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, bazar hojalygynyň we demokratik döwletiň talaplaryna laýyk gelýän ýaş nesilleri kemala getirmek ata Watanymyzda ileri tutulýan döwlet syýasatynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Ylymyň we bilimiň mazmuny we hili, onuň elýeterliligi aýratyn şahsyýetiň isleglerine laýyk gelmegi köp babatda häzirkizaman jemgyetiň intellektual mümkinçilikleriniň ýagdaýyny kesgitleýär. Bu ulgama maglumat we innowasiýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň esasynda ony çalt depginler bilen ösdürmek milli derejede ileri tutulýan möhüm ugur bolup durýar.
Bu ugurda hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary, ýadawsyz zähmeti, döredijilikli, parasatly, ynsanperwer syýasaty bilen ýurdumyzyň bilim, ylym pudagy ösüşiň täze basgançaklaryna çykaryldy, döwletimiziň milli bilim ulgamy dünýäniň bilim giňişliginde özüniň mynasyp ornuny tapdy. Döwletimiziň ähli künjeklerinde häzirki zaman dünýä ülňülerine laýyk gelýän bilim ojaklary, sport desgalary gurlup, ulanylmaga berilýär. Ulanylmaga berilýän bilim-terbiýeçilik edaralarynyň kompýuter tehnologiýalary, multimediýa enjamlary, bütindünýä internet aragatnaşyk serişdeleri bilen üpjün edilmegi ýaşlara berilýän bilimiň hiliniň halkara ülňülerine laýyk gelmegini üpjün edýär.
Ýaşlaryň okamagy, terbiýe almagy, ruhy taýdan ösmegi, beden taýdan taplanmagy bilen bir hatarda, kesp-kär edinmegi, ylymlar dünýäsine aralaşmaklary Garaşsyz, baky Bitarap döwletimiziň ýaşlar barada ýöredýän syýasatynyň, geçirilýän bilim özgertmeleriniň esasy mazmunyny düzýär. Hut şu nukdaýnazardan alanymyzda hormatly Prezidentimiziň başlangyçlary bilen ýurdumyzyň bilim ulgamy 12 ýyllyk umumy orta bilim ulgamyna geçirilmegi ýaş nesilleriň sazlaşykly ösmegini we olara ýokary hilli bilimiň berilmegini üpjün etdi. Bilim özgertmelerini durmuşa geçirmegiň hukuk binýady berkidildi. Umumy bilim berýän orta mekdeplerde ykdysadyýetiň esaslary, ekologiýa, Türkmenistanyň medeni mirasy, dünýä medeniýeti, özüňi alyp barmagyň medeniýeti, informasiýa-kommunikasiýa we innowasion tehnologiýalary, modelirleme we grafika ýaly okuw dersleriniň girizilmegi orta mekdebi tamamlaýan ýaşlaryň diňe bir dünýä ülňülerine laýyk bilim almaklaryny, jemgyýetiň, tebigatyň gurluşyna we ösüşine düşünmeklerini, göz ýetirmeklerini üpjün etmän, eýsem, olaryň geljekde hünär saýlap almaklaryna, döwletimiziň ösmegine we kuwwatlanmagyna mynasyp goşant goşýan nesiller bolup ýetişmeklerine ýardam edýär.
On iki ýyllyk umumy orta bilime geçmegiň, sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň, daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň hem-de tebigy we takyk ylmy ugurlara degişli dersleri okatmagyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň Konsepsiýasynda göz öňünde tutulan wezipelere laýyklykda, bilim hem-de terbiýeçilik işlerine okatmagyň öňdebaryjy usullary, ylmyň gazananlary, innowasion tehnologiýalar giňden ornaşdyrylýar. Bilim edaralarynyň resmi web-saýtlaryny we elektron resminama dolanyşygy ulgamyny döretmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar.
Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan bilim özgertmeleri ýokary okuw mekdeplerininde-de üstünlikli durmuşa geçirilýär. Täze ýokary okuw mekdepleriniň döredilmegi, ozal bar bolanlaryna täze, häzirki zamanyň ösen talaplaryna laýyk gelýän okuw binalarynyň sowgat edilmegi, olarda täze hünärleriň girizilmegi, ýokary okuw mekdeplerine kabul edilýän talyplaryň sanynyň artdyrylmagy, ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak üçin zerur bolan şertleriň, mümkinçilikleriň döredilmegi bilim ulgamynyň belent sepgitleri nazarlaýandygyna şaýatlyk edýär.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyçlary bilen bilim ulgamyny gurşap alan toplumlaýyn özgertmeler diňe bir ýaşlaryň dünýä derejesinde bilim almaklaryny, olaryň giň dünýägaraýyşly, çuň gözýetimli kämil şahsyýetler bolup ýetişmeklerine ýardam etmän, eýsem mekdeplerde işleýän mugallymlaryň sanyny artdyrmak bilen birlikde goşmaça iş orunlaryny döredýär, hünärmenleriň iş bilen üpjünçiligini, ýaşaýyş durmuş şertlerini ýokarlandyrýar. Özleri barada döwlet derejesinde şeýle uly aladalaryň edilmegi mugallymlaryň hünär derejesiniň ýokarlanmagyny, olaryň öz kärlerine söýgi we jogapkärçilik, ynam we maksada okgunlylyk, belent borja wepalylyk duýgulary bilen çemeleşmeklerini talap edýär. Bu aladalar mugallymlaryň hünär taýýarlygyna döwlet derejesinde berilýän ünsüň artýandygynyň nyşanydyr.
Okatmak işini doly derejede awtomatlaşdyrmak we maglumatlaşdyrmak wezipesi döwletiň ileri tutýan möhüm wezipeleriniň derejesine çykaryldy. Şunuň bilen baglanyşykly, täze gurulýan bilim desgalaryna bildirilýän talaplar ülňüler derejesinde berkidildi, şol talaplara laýyklykda bilim desgalary, kompýuterleri, interaktiw okuw enjamlaryny, global ulgamyň elýeterli bolmagyny goşmak bilen, ylmyň iň soňky gazanan derejesine laýyklykda enjamlaşdyryldy.
Öz hünärlerine ussat, dünýäniň öňdebaryjy tehnologiýalaryndan oňat baş çykarýan, jemgyýetimiziň, ykdysadyýetiň we medeniýetimiziň ösmegine mynasyp goşant goşýan, türkmen, iňlis, rus dillerini suwara bilýän hünärmenleri taýýarlamak işi barha kämilleşdirilýär. Milli ykdysadyýetimiziň innowasion ösüşini üpjün etmäge, bilimiň hilini, ýokarlandyrmaga hem-de halkymyzyň ägirt uly ylmy-döredijilik kuwwatyny ösdürmäge gönükdirilen döwlet syýasatyny üstünlikli durmuşa geçirýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli beýik işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin!
Selbi ÖWLÝAKULIÝEWA,
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň magistrleri taýýarlamak okuwynyň ylym we bilim işlerini dolandyrmak ugrunyň 2-nji ýyl talyby.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.