Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamynda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeleriň netijesinde kazyýet lukmançylygy gullugy hem täze ösüş ýoluna düşdi. 2016-njy ýylyň 21-nji iýulynda açylan Morfologiýa merkeziniň Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasy geçen on ýylyň dowamynda özüni ýokary derejeli ylmy-amaly merkez hökmünde tanatdy.

Merkeziň açylmagy kazyýet lukmançylyk seljermesiniň hilini täze derejä çykarmaga, häzirki zaman ylmy-tehniki mümkinçiliklerini ornaşdyrmaga we halkara ülňülerine laýyk gelýän hyzmatlary ýola goýmaga giň ýol açdy. Bu ýerde ulanylýan döwrebap enjamlar, kämil barlag usullary we ýokary taýýarlykly hünärmenler her bir seljermäniň ylmy esasda, takyk we ygtybarly geçirilmegini üpjün edýär.

Soňky on ýylyň dowamynda Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasy dürli ugurlar boýunça möhüm netijeleri gazandy. Jesetlere geçirilýän kazyýet lukmançylyk seljermesi, diri şahslaryň beden şikesleriniň şaýatlamasy, kazyýet-himik, kazyýet-biologik, molekulýar genetik, kriminalistik, gistologik we beýleki ýöriteleşdirilen barlaglar ýokary hünär ussatlygy tarapyndan alnyp barylýar. Bu bolsa adyllygyň üpjün edilmegine, raýatlaryň hukuklarynyň goralmagyna we kanunyň dabaralanmagyna mynasyp goşant goşýar.

Merkez diňe bir kazyýet lukmançylyk seljermesi işleri bilen çäklenmän, eýsem ylmy-barlag işleriniň ösdürilmegine hem uly ähmiýet berýär. Ýaş hünärmenleriň taýýarlanylmagy, tejribe alyşmak, ylmy maslahatlaryň we okuwlaryň geçirilmegi kazyýet lukmançylygynyň mundan beýläk-de kämilleşmegine ýardam edýär.

Merkezi kazyýet lukmaçylygy edarasynyň kazyýet-himiýa barlaghanasynyň 2023-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda ISO/IEC 1705:2017 halkara standartyna laýyklyk akkreditasiýa sertifikatyna mynasyp bolmagy, barlaghanalarda sanly tehnologiýalaryň, molekulýar genetiki barlaglaryň we innowasion usullaryň giňden ornaşdyrylmagy edaranyň mümkinçiliklerini has-da artdyrýar. Bu bolsa kazyýet lukmançylyk seljermasiniň takyklygyny ýokarlandyryp, olaryň halkara talaplaryna laýyklykda geçirilmegine şert döredýär.

Morfologiýa merkeziniň Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasynyň 10 ýyllyk şanly baýramy geçen döwrüň üstünliklerini jemlemek bilen bir hatarda, geljekki uly maksatlara ruhlandyrýar. Ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamynyň yzygiderli kämilleşdirilmegi, ylmyň we tehnologiýanyň ösüşi bilen birlikde bu ugurda hem täze belent sepgitleriň eýelenjekdigine berk ynam döredýär.

Merkeziň işgärleriniň yhlasly zähmeti, hünär ussatlygy we Watana bolan wepalylygy Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamynyň mundan beýläk-de ösmegine, kazyýet lukmançylygynyň abraýynyň has-da ýokarlanmagyna mynasyp goşant goşýar. On ýylyň dowamynda gazanylan üstünlikler geljekde has uly sepgitlere ýetmek üçin berk binýat bolup hyzmat eder.

Soňky on ýylyň dowamynda Morfologiýa merkeziniň Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasynda döwrebap ylmy-tehnologik mümkinçilikleriň giňden ornaşdyrylmagy seljermeleriň hilini düýpli ýokarlandyrdy. Häzirki zaman mikroskoplary, sanly şekil ýazgy ulgamlary, barlaghana enjamlary hem-de ýöriteleşdirilen barlag usullary hünärmenlere her bir ýagdaýy ylmy esasda içgin seljermäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa netijeleriň takyklygyny artdyrmak bilen birlikde, seljerme işleriniň halkara tejribelerine laýyklykda alnyp barylmagyna ýardam edýär.

Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasynda hünärmenleriň hünär derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak esasy ugurlaryň biridir. Tejribeli lukmanlar ýaş hünärmenler bilen öz tejribelerini paýlaşýarlar, okuw sapaklary, usuly maslahatlar we amaly türgenleşikler geçirilýär. Şeýle çäreler işgärleriň nazary we amaly taýýarlygyny kämilleşdirip, ýokary hünärli kazyýet lukmançylyk bilermenleriniň kemala gelmegine goşant goşýar.

Edarada kazyýet lukmançylygy, morfologiýa, patologik anatomiýa we barlaghana anyklaýyşy boýunça ylmy-barlag işleri alnyp barylýar. Alnan netijeler ylmy maslahatlarda ara alnyp maslahatlaşylýar, makalalar çap edilýär we okuw işine ornaşdyrylýar. Şeýlelikde, ylmy gözlegler diňe bir teoriýany däl, eýsem amaly saglygy goraýyş ulgamyny hem baýlaşdyrýar.

Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasy jemgyýetde adyllygyň üpjün edilmegine möhüm goşant goşýar. Bilermenleriň taýýarlan ylmy esaslandyrylan netijenamalary hukuk goraýjy edaralaryň işinde möhüm subutnama bolup hyzmat edýär. Bu bolsa kanunylygyň berjaý edilmegine, raýatlaryň hukuklarynyň goralmagyna we jemgyýetde ynamyň pugtalandyrylmagyna ýardam berýär.

Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasynyň 10 ýyllyk şanly senesi geçen döwrüň üstünliklerine mynasyp baha bermek bilen birlikde, täze maksatlara ýetmek üçin ruhlandyrýan möhüm waka bolup durýar. Yhlasly zähmet, ylmy çemeleşme we innowasion ösüşler kazyýet lukmançylygy gullugynyň geljekde hem ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynda öňdebaryjy ornuny saklap galjakdygyna berk ynam döredýär.

Annamuhammet REJEPOW,
Morfologiýa merkeziniň Merkezi kazyýet lukmançylygy edarasynyň başlygy.