HALKARA MASLAHATA BARÝARYS
02-08-25

Häzirki wagtda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy halkara jemgyýetçiligiň ünsüni barha özüne çekýär. BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamasyna hem-de hormatly Prezidentimiziň gol çeken Kararyna laýyklykda, ýene-de sanlyja günden bu ýerde Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça üçünji maslahaty geçiriler. Onuň çäklerinde birnäçe ugurlar boýunça çäreleri geçirmek hem meýilleşdirilip, munuň özi maslahata gatnaşýan ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy berkitmekde, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin ählumumy bähbitli çözgütleri işläp taýýarlamakda we olary durmuşa geçirmekde uly ähmiýete eýe bolar.
Geçiriljek çäreler toplumy jemi 7 sany esasy ugurdan ybarat bolup, olar halkara maslahatyň açylyş we ýapylyş dabaralaryny hem-de plenar mejlislerini, ikinjisi – ýokary derejedäki tematik «tegelek stollary» (5 sany), üçünjisi – ýokary derejedäki 7 sany forumy, ýagny Günorta-Günorta hyzmatdaşlygy boýunça ministrler duşuşygyny, Parlament forumyny, Hususy pudagyň forumyny, Raýat jemgyýetiniň forumyny, Ýaşlar forumyny, Zenan ýolbaşçylaryň duşuşygyny, Arabaglanyşyk boýunça çäräni öz içine alýar. Dördünjisi – maslahata gatnaşýan döwletler hem-de halkara guramalar we edaralar tarapyndan geçirilýän, şeýle hem türkmen tarapynyň guraýan ugurdaş çäreleriniň 60-a golaýyny düzýär. Şonda biziň ýurdumyz tarapyndan guraljak çäreler şulardan ybarat: Ýerüsti ulag we arabaglanyşyk, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly, Ýaşlar syýasaty, Durnukly energetika, Sirkulýar ykdysadyýet.
Bäşinji ugur – maslahatyň we ugurdaş çäreleriň geçirilýän binalarynda guraljak tematik sergileri, şol sanda türkmen tarapyndan guraljak sergileri, altynjy ugur – Merkezi Aziýa ýurtlarynyň milli günlerini we onuň çäklerinde guraljak sungat ussatlarynyň dabaraly konsertini hem-de ahyrky ýedinji ugur bolsa, Türkmenistanyň Hökümetiniň adyndan maslahata gatnaşyjylaryň hormatyna guraljak resmi nahardan ybarat bolar. Bu aýdylanlar wekilçilikli forumyň gün tertibiniň köpdürlüdigini, olar boýunça geljekde amala aşyryljak işleriň bütin dünýäniň halklarynyň rowaç ýaşaýşyny üpjün etmäge uly itergi berjekdigini aýdyň görkezýär.
Mälim bolşy ýaly, 2025-nji ýylyň 11-nji aprelinde geçirilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň 63-nji plenar mejlisinde «BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyny geçirmegiň tertibine goşmaça maglumat» atly Kararnama kabul edildi. Resminama laýyklykda, Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar üçin Hereketleriň on ýyllyk maksatnamasy (2024 – 2034-nji ýyllar) «Awaza» maksatnamasy» diýlip atlandyrylar. Bu maslahaty döwlet we hökümet Baştutanlarynyň derejesinde «Hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny goldamak arkaly ösüşe ýardam bermek» atly mowzuk boýunça geçirmek karar edildi. Munuň özi ýurdumyzyň öňe sürýän başlangyçlarynyň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilýändiginiň we olaryň halkara giňişlikde uly ähmiýete eýediginiň nobatdaky beýanyna öwrüldi.
Bu forum dünýäniň deňze çykalgasy bolmadyk we kiçi adalarda ýerleşýän ösüp barýan döwletler üçin has-da wajyp. Şeýle meseleler bilen baglanyşykly halkara hyzmatdaşlygy alyp barmak üçin 2001-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy bilen ýöriteleşdirilen edara (UN-OHRLLS) döredildi we oňa BMG-niň Ýokary wekili ýolbaşçylyk edýär. Bu halkara düzüm az derejede ösen ýurtlary, deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlary hem-de kiçi ada döwletlerini goldamak boýunça işleri alyp barýar. Mälim bolşy ýaly, dünýäde 44 döwlet az derejede ösen, 32 döwlet deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan, 39 döwlet bolsa kiçi ada döwletleri hasap edilýär. Gürrüňi edilýän düzümiň çäklerinde 2023-nji ýylyň mart aýynda Katar Döwletiniň Doha şäherinde Birleşen Milletler Guramasynyň az derejede ösen ýurtlar boýunça bäşinji halkara maslahaty (LDC5) geçirildi. 2024-nji ýylyň maý aýynda bolsa Antigua we Barbuda döwletinde Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüp barýan kiçi ada döwletleriniň dördünji halkara maslahaty (SIDS4) geçirildi.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda hem BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça üçünji maslahaty ýokary derejede geçiriler. Ýeri gelende, 32 sany deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň geografik ýerleşişiniň dünýäniň beýleki ýurtlary bilen ykdysady gatnaşyklaryna täsir edýändigini bellemek zerur.
Eziz Diýarymyzy dost-doganlygyň hem-de bütin adamzadyň gülläp ösüşiniň hatyrasyna beýik işleriň amala aşyrylýan mekanyna öwren Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli beýik işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin!
Jemal JUMAÝEWA,
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Diller kafedrasynyň mugallymy.

MÖHÜM ÇÄRELERIŇ MERKEZI
Hazaryň türkmen kenary «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy — bu diňe bir dynç alyş ýeri bolman, eýsem häzirki zaman halkara syýahatçylyk merkezidir. Türkmenistanyň Prezidentiniň taýsyz tagallalary netijesinde Awazada geçirilýän halkara forumlar we maslahatlar diňe bir syýahatçylygy däl, eýsem sagdyn durmuş ýörelgelerini giňden wagyz etmekde hem uly ähmiýete eýedigini bellemelidiris.

AWAZA FORUMY HALKARA HYZMATDAŞLYGA ÝOL AÇÝAR
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe her bir ugurda öňegidişlikler öz beýanyny tapýar. Türkmenistan döwletimiz adamzadyň parahatçylyk we ynsanperwer ýörelgeleriniň has-da baýlaşdyrylýan, sagdyn-durmuş ýörelgeleriniň giňden ornaşdyrylýan ýurdudyr. Häzirki ajaýyp döwürde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyz beýik ösüşlere beslenýär. Halkymyz abadan, bagtyýar durmuşda ýaşaýar.

Türkmenistanyň we Russiýanyň DIM-leriniň ýolbaşçylary 2025-2026-njy ýyllar üçin hyzmatdaşlyk Maksatnamasyna gol çekdiler
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow we Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda 2025-2026-njy ýyllar üçin hyzmatdaşlyk Maksatnamasyna gol çekdiler. Gol çekmek dabarasy Aşgabat şäherinde geçirildi.

Medeniýet hepdeligi — 2025: üçünji gün
Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününe gabatlanyp geçirilýän Medeniýet hepdeliginiň dürli çärelere beslenen üçünji güni ýurdumyzyň baý medeni mirasynyň we parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň arasyndaky çuňňur arabaglanyşygy nobatdaky gezek aýdyň görkezdi.

Deňze çykalga — dünýä çykalga
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça III maslahatyny we ugurdaş çäreleri guramaçylykly hem-de ýokary derejede geçirmek maksady bilen hormatly Prezidentimiziň 4-nji iýulda sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Karara gol çekmegi we bu iri forumyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek barada tabşyryklary bermegi bu halkara forumyň ýokary derejede geçiriljekdigine şaýatlyk edýär.

HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.