Gahryman Arkadagymyzyň “Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly nusgalyk kitabynda: “Ylymly adam bolmak il-ulsuň öňündäki borçlulykdyr” diýen dürdäne setirlere gabat gelýäris. Ylym öwrenmek hem özboluşly ajaýyp bir sungatdyr. Häzirki döwrümizde türkmen halkynyň “Sallançakdan başlap ömrüň ahyryna çenli ylym öwrenmeklik” ýörelgesi global derejede öňe sürülýär. Öwrenmegiň şahsy aýratynlyklara laýyklykda dürli görnüşleri bar. Olary umumylykda aşakdaky ýaly toparlara bölmek mümkin:

1. Ylmy seljermek.

Maglumatlar bilen ylmy tapawutlandyrmak möhüm ýagdaý. Kitapsöýüjiler köplenç halatda özleriniň höwes edýän ynsanlarynyň ýa-da üstünlikli adamlaryň maslahat berýän kitaplaryny okamaklyga ýykgyn edýärler. Ýöne has dogrusy häzirki ýagdaýyňyzdan gelip çykýan, şoňa mahsus kitaplary okamaklykdyr. Bir kitaby birnäçe gezek okanymyzda onuň dürliçe täsir etmegi hem şundandyr. Ynsanyň durmuşdaky ornynyň, jogapkärçiliginiň we zerurlyklarynyň ýyllaryň dowamynda üýtgemegi bilen kitapdaky mazmun hem özgerýär.

2. Ylym näme üçin gerek. 

Öwrenen zatlarymyzy durmuşymyzdaky müşgilleri çözmek üçin ulanyp bilýän bolsak bu ylymdyr. Hiç bir halatda peýdalanyp bilmejek zadyňyz bolsa maglumatdyr. Günümizde internet arkaly köpsanly ylmy maglumatlara gabat gelýäris we gyzyklanyp okaýarys. Olar biziň üçin täsirli makala bolup biler ýöne şol ugurdan okaýan, işleýän adamlara ol ylymdyr. Ylym öwrenilende özüňize berilmeli esasy sorag bu, ony nirede işledip boljakdygyny soramaklykdyr.

3. Ylym nähili alynýar.

Ähli pikirlere adamlaryň şahsy garaýyşlary bar. Bilim bolsa şol pikiriň özgermegi bilen hasyl bolýar. Daşardan gelýän maglumatyň içki pikirlerden üstün çykmagy bilen adam öň özünde bar bolan pikiriň ýalňyşdygyna göz ýetirýär.

Kiçi göwünli, pes pälli bolmak ylmy çalt almaklyga kömekçidir. Ylym ynsanyň başyndaky altyn täçdir, ýöne öwrenilende men-menlige ýol berip, öz pikirlerimizi öňe sürüp, garşymyzdakyny diňlemezlik uly ýaňyşlykdyr. Ylym almak üçin başgalar tarapyndan yzygiderli bildirilýän bellikler, ýalňyşýandygyňy subut edýän deliller gerek. Mugallym ylmyň çeşmesi. Internet hem şeýle, ýöne ol ýalňyşlaryňy aýdyp, düzetmäge şert döredip bermeýär. Mugallym bolsa ylymyny okuwçynyň ýalňyşyna seredip, dogurlap berýär. Hereket we ýalňyşlyk bilim almagyň ýeketäk ýoly.

Ylym almakda her kim özüniň tejribesini paýlaşýar. Ýöne bularyň size dogry gelmezligi hem mümkin. Şonuň üçin ählisini tejribede synap, öz mümkinçilikleriňize laýyk gelýänini tapyp bilmeli.

4. Ýatda saklamak.

Bilim alynan wagty kellämizdäki pikir täzelenýär. Şonda okaýan ýa-da özleşdirýän zadymyzy berkitmek üçin 30 sekuntdan az bolmadyk pauza gerek. Ylmy kitaplar arakesmesiz okalanda täze neýron baglanyşyklary hasyl bolmaýar. Maglumatlary  analiz etmek üçin wagt zerur. Bu diýmek,  öwrenilýän zat ýada (aňa) berkidilenok diýmegi aňladýar. Geçiji maglumat hökmünde gelip, hemişelige geçenok. Ýöne haçanda okap otyrkak pauza berip, pikirlenmäge başlananda yzygiderlilik emele gelip öňki bar bolan maglumatlar baýlaşyp, hemişelik ýa-da uzakmöhletleýin ýada (aňa) geçýär.

5. Ylmy paýlaşmak.

Ylyma – zerurlyk gerek. Ony ulanyp boljak ýeri anyklamak möhüm. Maglumaty bilmegimiz oňa düşünendigimizi aňlatmaýar. Ýadymyzda galmagy üçin düşünmek gerek. Haçan biz düşünendigimize göz ýetirýäris? Haçanda aňlan zadymyzy 12 ýaşly çaga düşündirip biljek derejede mowzugy sadalaşdyranymyzda. Düşünen zadymyzy şol ylma mätäç adamlar bilen paýlaşmak örän peýdaly. Bilýän bilen bilmeýäniň tapawudy tejribede mysallar arkaly subut etmekde ýüze çykýar. Bilim berýän adam, bilim alýan adamdan hemişe üstünliklidir. Bölüşmek bilimi berkidýär.  

Nuzgözel POTYÝEWA,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyby.