Gün­do­gar ede­bi­ýa­tyn­da özü­niň aja­ýyp dö­re­di­ji­li­gi bi­len öç­me­jek yz gal­dy­ran be­ýik akyl­dar­la­ryň bi­ri hem Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­dyr. Be­ýik şa­hy­ryň şy­gry­ýet dün­ýä­sin­de türk­men hal­ky­nyň dur­mu­şy öz aý­dyň beýanyny ta­pyp­dyr. Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň şy­gyr­la­ry dur­muş­da dog­ry ýo­ly sal­gy ber­ýän öz­bo­luş­ly ýol-ýö­rel­ge­dir.          

Bil­şi­miz ýa­ly, Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň baş­lan­gy­jy bi­len 2014-nji ýyl­da Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň dog­lan gü­nü­niň 290 ýyl­ly­gy da­ba­ra­ly bel­le­nilip ge­çil­di. Şol ýyl­da ge­çi­ri­len da­ba­ra­lar­dyr mas­la­hat­lar we köp san­ly çä­re­le­r hem-de türk­men nus­ga­wy şa­hy­ry­nyň eser­le­ri­niň dün­ýä­niň halk­la­ry­nyň kö­pü­si­niň dil­le­ri­ne ter­ji­me edil­me­gi di­ňe bir ýur­du­my­zyň däl, eý­sem, dün­ýä me­de­ni­ýe­ti­niň buý­san­jy bo­lan be­ýik söz us­sa­dy­nyň şah­sy­ýe­ti­ne we mi­ra­sy­na gy­zyk­lan­ma­ny art­dyr­dy. Mun­dan baş­ga-da, şa­hy­ryň dog­duk me­ka­nyn­da, onuň ady­ny buý­sanç bi­len gö­ter­ýän et­ra­byn­da Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň me­de­ni ýa­dy­gär­lik­ler top­lu­my­nyň hem-de mu­ze­ýiň açy­lan­dy­gy­ny gu­wanç bi­len bel­le­me­li­di­ris. Şeý­le hem mil­li Li­de­ri­mi­ziň 2024-nji ýyl­da Gün­do­ga­ryň be­ýik akyl­da­ry we nus­ga­wy şa­hy­ry Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň dog­lan gü­nü­niň 300 ýyl­ly­gy­ny bel­le­mek bi­len bag­la­ny­şyk­ly Ka­ra­ra gol çek­me­gi hem türk­men hal­ky­nyň be­ýik akyl­dar şa­hy­ry­nyň dün­ýä ýü­zün­de giň­den wa­gyz edil­me­gi­ne uly go­şant bo­lar.        

Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy özü­niň jöw­her paý­ha­sy­ny siň­di­ren şy­gyr­la­ryn­da yn­san­per­wer­li­ge uly üns be­rip­dir. Akyl­dar be­den sag­dyn­ly­gy­ny, güýç­lü­li­gi mert ýi­gi­diň ze­rur sy­pat­la­ry­nyň bi­ri ha­sap­lap, öz döw­rü­niň mert, ba­tyr ýi­git­le­ri­ni wasp edipdir. Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy dur­mu­şyň agyr pur­sat­la­ryn­da ejiz­le­män, oňa mert­lik bi­len döz gel­me­li­di­gi­ni, gö­reş­me­li­di­gi­ni ün­de­ýär. Şahyryň dün­ýä ha­kyn­da­ky oý­lan­ma­la­ry äh­li çuň­lu­gy we da­na­ly­gy bi­len dö­re­di­ji­li­gi­ne si­ňip­dir. Ol öz yk­ba­ly­ny ba­gyş eden işin­de belent derejelere ýetip, öz döw­rü­niň us­sat şa­hy­ry hök­mün­de hal­kyň söý­gü­si­ni ga­za­nyp­dyr. Wa­tan­sö­ýü­ji­lik te­ma­sy be­ýik şa­hy­ryň eser­le­ri­niň için­den eriş-ar­gaç bo­lup ge­çýär. Şa­hyr ha­ky­ky wa­tan­çy­la­ryň halkyň içindedigine dü­şün­ýär, şo­nuň üçin hem ol Wa­ta­nyň üs­tü­ne howp aba­nan wag­ty, ola­ra ýüz tu­tup, iliň-günüň ar-na­my­sy­ny go­rap sak­la­ma­ga bü­tin türk­men hal­ky­ny ça­gyr­ýar. Mag­tym­gu­ly­nyň «Türk­me­niň», «Gür­ge­niň», «Gök­leň», «Türk­men bi­na­sy», «Ili göz­lär», «Bi­lin­mez» ýa­ly en­çe­me goş­gu­la­ry onuň wa­tan­sö­ýü­ji­li­gi­niň be­lent mer­te­be­si­ni gör­kez­ýär.

Magtymguly Pyragynyň şygyrlarynyň ýygyndysy dünýäniň köp dillerine, şol sanda türk, rus, iňlis, azerbaýjan, arap, ermeni, belarus, gazak, özbek, täjik, gruzin, ukrain, hytaý, ýapon, rumyn we beýleki dillere terjime edildi.

Şeýle hem häzirki zamanyň sanly tehnologiýalarynyň üsti bilen şahyra degişli ähli maglumatlary özünde jemleýän ilkinji gezek “Magtymguly Pyragy ensiklopediýasyny” döretmek; sanly we neşir görnüşindäki “Magtymguly Pyragy diwanyny” taýýarlamak; türkmen şahyrynyň şygyrlaryny dünýäniň dürli dillerine terjime etmek hem-de olaryň tanyşdyrylyş dabaralaryny, kitap sergilerini, döredijilik duşuşyklaryny geçirmek, ylmy-barlag işlerini taýýarlamak meýilleşdirildi.

Balkan TAGANOW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň Ýol gurluşygy  fakultetiniň 1-nji ýyl talyby.