Ahalteke atlary dünýäde iň gowy atlar hasaplanyp, olaryň ady gadymy ahal topragy bilen baglanyşyklydyr. Hünärmenleriň tassyklamalaryna görä, gadymy awtorlaryň biri «Nusaýyň ähli atlary altyn öwüsýär» diýen ýazgyny galdyrypdyr. Olara şeýle ýokary baha berilmeginiň sebäbi bu ajaýyp atlary ýetişdiren seýisler behişdi bedewleriň esbaplaryna altyn çaýypdyrlar, owadan şaý-sepler bilen bezäpdirler. Bedewiň üstüni Süleýmanyň tagtyndan-da zyýada hasap edipdirler.

Göwüsbent bezegi atanaklaýyn dakylýan, ýüzi kümüş guşgözli owadan ýaşyl gaýyş bolupdyr. Aýlanyp dakylýan alagaýşyň ýüzüni bölek-bölek kümüş şaýlary bilen bezäpdirler. Bedew zynatynyň toplumyna alagaýşyň iki-üç görnüşi degişli bolupdyr. Uýanlarynyň, agyzdyryklarynyň we bilinçesiniň uçlaryny altyn bilen haşamlapdyrlar. Halkymyz öz parasatlylygyny, at bilen bagly bolan garaýyşlaryny müň bir öwüşgin bilen beýan edip bilipdir. Munuň özi, türkmeniň atşynaslygy sungat derejesine ýetirip bilen halkdygyny aňladýar.

Gamyşgulak argamaklaryny gardaşy saýan halkymyz onuň asylly gylyklaryny, ýüwrükligini, çydamlylygyny, edil säher şapagynyň şuglasy ýaly lowurdaýandygyny mahabatlandyrmagy gowy görüpdir. Jandan eziz görülýän behişdi bedewe milli garaýyşlar örän güýçli bolupdyr. Şonuň üçinem uzak ýyllaryň dowamynda «At rysky bilen», «Dili bar ile düşer, aty bar ýola», «At almankaň eýer al», «At armaz, göwün arar», «At münen alysy gözlär» ýaly nakyllaryň ençemesi döräpdir.

At münmek, onuň üstünde gezelenç etmek bedeniň işjeňligini artdyrýar. Lukmanlarymyz atyň üstünde oturmagyň hereket sazlaşygyny, esasanam, oňurga üçin peýdalydygyny, gan aýlanyşygyny kadalaşdyrýandygyny, eliň-aýagyň hereketini işjeňleşdirmekde ýardam berýändigini, nerw ulgamyny rahatlandyrýandygyny, şähtiňi açýandygyny tekrarlaýarlar.

Ata bolan beýik garaýşy, hormaty öz perzentleriniň kalbyna guýup bilen pederlerimiziň asylly ýol-ýörelgeleri çaga terbiýesine hem özüniň oňat täsirini ýetiripdir. Behişdi bedew çaganyň asylly terbiýä ymtylyşyna, akylly-paýhasly hereket etmegine itergi berýär.

Türkmen toýuny atsyz göz öňüne getirmek kyn. Şonuň üçin, ilimizde «At agynan ýerde toý bolar» diýilýändir. At çapdyrylyp tutulýan toýlaryň dabarasy islendik ynsanyň hakydasynda müdimilik orun alýandyr. Toýuň öňünden uludan jar çekdirilip: «Aý, halaýyk, eşitdim-eşitmedim diýmäň, pylany toýunda at çapdyrýandyrla-how» diýip, oba-ile habar ýetirilýändir. Adamlar bu hoş habary eşidip, toý gününde at çapylýan ýere üýşüp barýarlar hem-de çapyşyga tomaşa edýärler. Özlerem «Berekella!», «Tüweleme!» diýşip, çapyksuwarlara, atlara özleriniň ýyly sözleri bilen hemaýat edýärler, ýeňijileriň halat-serpaýlary ýetirilýär.

Milli gymmatlygymyz bolan ahalteke bedewlerimize berilýän üns bagtyýarlyk zamanamyzda has-da güýçlendi. Aşgabat şäherinde we welaýat merkezlerinde gurlup, ulanylmaga berilýän döwrebap atçylyk sport toplumlary munuň aýdyň mysalydyr. Atlary idetmekde, seýislemekde ähli amatlyklary bolan bu toplumlarda halkara derejesindäki ýaryşlara gatnaşmaga ukyply türgenleri taýýarlamaga, olaryň türgenleşik işlerini talabalaýyk ýola goýmaga ähli şertler döredilendir. Meşhur atşynaslaryň neberesinden bolan Gahryman Arkadagymyz hem, hormatly Prezidentimiz hem bütin dünýäde bedew janköýeri we atçylyk sportunyň ussady hökmünde tanalýarlar. Goý, atçylygy, atşynaslygy ýokary derejede ösdürmäge ähli mümkinçilikleri döredip berýän türkmen halkynyň Milli Lideriniň hem-de Arkadag Prezidentimiziň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli beýik işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin!

Daýançgeldi MEREDOW,
Türkmenistanyň döwlet energetika institutynyň 1-nji ýyl talyby.