BILIM OJAGYMYZDA DÖWREBAP MÜMKINÇILIKLER
20-09-23
Häzirki bagtyýarlyk döwrümizde ykdysadyýeti we durmuş ulgamyny sanlylaşdyrmak babatda düýpli işler alnyp barylýar. Sanly ulgama üstünlikli geçmek üçin ýurtda ygtybarly hukuk we maddy-enjamlaýyn binýat we zerur şertler döredildi. Döwletiň we jemgyýetiň ähli ulgamlaryny sanlylaşdyrmak hem-de umumy sanly gurşawy döretmek boýunça işler has-da çaltlandyryldy.Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bilim ulgamyny yzygiderli we maksada okgunly kämilleşdirmek hem-de innowasiýalary ornaşdyrmak işleri hem ýokary derejelere eýe bolýar.
Şeýle giň gerimli sanly ulgama geçmek boýunça amala aşyrylýan çäreler hemmetaraplaýyn ösen, häzirki zamanyň ýokary tehnologiýalaryny işjeň özleşdirmäge ukyply nesliň kemala getirilmegini talap edýär. «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyny» ýerine ýetirmegiň çäklerinde birnäçe möhüm işler amala aşyryldy. Ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda zähmet çekýän işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin uzak aralykdan hünär bilimini bermek usullaryndan peýdalanylýar. Sanly bilim portalyny döretmekde, ylaýtada, Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynda hem işjeňlik görkezýärler.
Institutda sanly bilim portalynyň döredilmegi bilen wideo-audio ýazgylaryndan, multimedia tehnologiýalaryndan, täze-täze okuw kitaplaryndan, esbaplardan, sözlüklerden, aýry-aýry sapaklaryň nusgawy berlişiniň beýanyndan gerekli maglumatlary almak okadýan mugallymada, öwrenýän talybada elýeterli edilýär. Sanly bilim portaly internet arkaly uzak aralykdan bilim almagy we öwretmegi amala aşyrýar. Sanly bilimi ösdürmek üçin, ilkinji nobatda, bilim ulgamynda zähmet çekýän mugallymlaryň, hünärmenleriň, şeýle-de bilim alýanlaryň häzirki zaman kompýuter tehnologiýalaryndan ussatlyk bilen baş çykarmaklarynyň zerurlygyny ýüze çykarýar. Şeýlelikde, häzirki zaman tehniki serişdeleriň we maglumat gorlarynyň ulanylyşynda bilim işgärleriniň taýýarlygyny kämilleşdirmek wezipesi öňe çykarylýar. Şunda ýurdumyzyň bilim edaralarynyň ösen innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilmegi, mugallymlaryň kompýuter sowatlylygynyň yzygiderli kämilleşdirilmegi örän uly ähmiýete eýedir.
Häzirki wagtda institutda professor-mugallymlar, şeýlede talyp ýaşlar tarapyndan sanly bilim ulgamynyň tor programma üpjünçiligi, onuň binýadynda sanly bilim portallary işlenip taýýarlanyldy. Sanly bilim portaly elektron poçta, elektron resminama, uzak aralykdan bilim almak, ylmy işler, okatmagyň elektron serişdesi, bäsleşikler, olimpiadalar, maslahatlar, forumlar, okuw kitaplary, okuw gollanmalary, sözlükler ýaly bölümleri özünde jemleýär. Bulardan başga-da, bilim ojagynda sanly tehnologiýalaryň, ýokary tizlikli internet ulgamynyň giňden ornaşdyrylmagy netijesinde, ýurdumyzyň ýokary hem-de orta hünär okuw mekdepleriniň arasynda, şol sanda bilim babatda hyzmatdaşlyk edilýän daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleri, ylym-bilim merkezleri bilen uzak aralykdan sapaklar, wideoşekilli maslahatlar yzygiderli guralýar. Ýokary okuw mekdebinde halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmekde, alnyp barylýan bilim terbiýeçilik, ylym, sport, medeni-köpçülik işlerini, döwlet ähmiýetli özgertmeleri, ösüşleri giňden şöhlelendirmekde ýurdumyzda amala aşyrylýan sanly bilim ulgamynyň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanylýar. Şonuň ýalyda, bilim ojagymyzda sanly bilim tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy bilen döredýän portalymyz elektron okuwlary, elektron okuw kitaplary, okuw gollanmalary, wideo audio materiallar, interaktiw-multimedia programmalary, okuw-görkezme esbaplary, maglumat kitapçalary toplamaga mümkinçilik döredýär. Munuň özi iş ýüzünde maglumatlar gorumyzyň derejesini ýokarlandyrýar.
Mundan başga-da professor-mugallymlarymyz sanly bilim portalynyň kömegi bilen talyplara uzak aralykdan bilim berip bilýärler. Şeýle ýagdaýda mugallym bilen talybyň arasynda elektron hyzmatdaşlyk ýüze çykýar. Bu maglumatlaşdyrmagyň aýratyn ýörelgesi hökmünde bilim işine gatnaşyjylaryň ählisine, ilkinji nobatda, mugallymyň okuw wagtyny tygşytlamaga, erkin döredijilikli işlemäge mümkinçilik döredýär. Zerur bolan elektron hyzmatlar ýola goýulýar.
Arslan HOJAGULYÝEW,
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň Sanly tehnologiýalar we kiberhowpsuzlyk fakultetiniň 1-nji ýyl talyby.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.