Häzirki bagtyýarlyk döwrümizde ykdysadyýeti we durmuş ulgamyny sanlylaşdyrmak babatda düýpli işler alnyp barylýar. Sanly ulgama üstünlikli geçmek üçin ýurtda ygtybarly hukuk we maddy-enjamlaýyn binýat we zerur şertler döredildi. Döwletiň we jemgyýetiň ähli ulgamlaryny sanlylaşdyrmak hem-de umumy sanly gurşawy döretmek boýunça işler has-da çaltlandyryldy.Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe  bilim ulgamyny yzygiderli we maksada okgunly kämilleşdirmek hem-de innowasiýalary ornaşdyrmak işleri hem ýokary derejelere eýe bolýar.

Şeýle giň gerimli sanly ulgama geçmek boýunça amala aşyrylýan çäreler hemmetaraplaýyn ösen, häzirki zamanyň ýokary tehnologiýalaryny işjeň özleşdirmäge ukyply nesliň kemala getirilmegini talap edýär. «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyny» ýerine ýetirmegiň çäklerinde birnäçe möhüm işler amala aşyryldy. Ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda zähmet çekýän işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin uzak aralykdan hünär bilimini bermek usullaryndan peýdalanylýar. Sanly bilim portalyny döretmekde, ylaýtada, Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynda hem işjeňlik görkezýärler.

Institutda sanly bilim portalynyň döredilmegi bilen wideo-audio ýazgylaryndan, multimedia tehnologiýalaryndan, täze-täze okuw kitaplaryndan, esbaplardan, sözlüklerden, aýry-aýry sapaklaryň nusgawy berlişiniň beýanyndan gerekli maglumatlary almak okadýan mugallymada, öwrenýän talybada elýeterli edilýär. Sanly bilim portaly internet arkaly uzak aralykdan bilim almagy we öwretmegi amala aşyrýar. Sanly bilimi ösdürmek üçin, ilkinji nobatda, bilim ulgamynda zähmet çekýän mugallymlaryň, hünärmenleriň, şeýle-de bilim alýanlaryň häzirki zaman kompýuter tehnologiýalaryndan ussatlyk bilen baş çykarmaklarynyň zerurlygyny ýüze çykarýar. Şeýlelikde, häzirki zaman tehniki serişdeleriň we maglumat gorlarynyň ulanylyşynda bilim işgärleriniň taýýarlygyny kämilleşdirmek wezipesi öňe çykarylýar. Şunda ýurdumyzyň bilim edaralarynyň ösen innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilmegi, mugallymlaryň kompýuter sowatlylygynyň yzygiderli kämilleşdirilmegi örän uly ähmiýete eýedir.

Häzirki wagtda institutda professor-mugallymlar, şeýlede talyp ýaşlar tarapyndan sanly bilim ulgamynyň tor programma üpjünçiligi, onuň binýadynda sanly bilim portallary işlenip taýýarlanyldy. Sanly bilim portaly elektron poçta, elektron resminama, uzak aralykdan bilim almak, ylmy işler, okatmagyň elektron serişdesi, bäsleşikler, olimpiadalar, maslahatlar, forumlar, okuw kitaplary, okuw gollanmalary, sözlükler ýaly bölümleri özünde jemleýär. Bulardan başga-da, bilim ojagynda sanly tehnologiýalaryň, ýokary tizlikli internet ulgamynyň giňden ornaşdyrylmagy netijesinde, ýurdumyzyň ýokary hem-de orta hünär okuw mekdepleriniň arasynda, şol sanda bilim babatda hyzmatdaşlyk edilýän daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleri, ylym-bilim merkezleri bilen uzak aralykdan sapaklar, wideo­şekilli maslahatlar yzygiderli guralýar. Ýokary okuw mekdebinde halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmekde, alnyp barylýan bilim terbiýeçilik, ylym, sport, medeni-köpçülik işlerini, döwlet ähmiýetli özgertmeleri, ösüşleri giňden şöhlelendirmekde ýurdumyzda amala aşyrylýan sanly bilim ulgamynyň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanylýar. Şonuň ýalyda, bilim ojagymyzda sanly bilim tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy bilen döredýän portalymyz elektron okuwlary, elektron okuw kitaplary, okuw gollanmalary, wideo audio materiallar, interaktiw-multimedia programmalary, okuw-görkezme esbaplary, maglumat kitapçalary toplamaga mümkinçilik döredýär. Munuň özi iş ýüzünde maglumatlar gorumyzyň derejesini ýokarlandyrýar.

Mundan başga-da professor-mugallymlarymyz sanly bilim portalynyň kömegi bilen talyplara uzak aralykdan bilim berip bilýärler. Şeýle ýagdaýda mugallym bilen talybyň arasynda elektron hyzmatdaşlyk ýüze çykýar. Bu maglumatlaşdyrmagyň aýratyn ýörelgesi hökmün­de bilim işine gatnaşyjylaryň ählisine, ilkinji nobatda, mugallymyň okuw wagtyny tygşytlamaga, erkin döredijilikli işlemäge mümkinçilik döredýär. Zerur bolan elektron hyzmatlar ýola goýulýar.

     Arslan HOJAGULYÝEW,
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň Sanly tehnologiýalar we kiberhowpsuzlyk fakultetiniň 1-nji ýyl talyby.