Süýjüleriň sarp edilmegi azalanda bedende nähili üýtgeşmelere bolup biler?
19-04-23
Iýmitlenişimiz diňe bir umumy ýagdaýymyza däl, daşky görnüşimize hem täsir edýär. Ýüzüň derisi bu meselede aýratyn duýgur. Şekeriň we ýönekeý uglewodlaryň sarp edilmegi deride nähili üýtgeşmelere sebäp bolýar? Bedende şeker we uglewodlaryň wezipesi näme?
Şeker öndürmegiň häzirki zaman tehnologiýalary ony peýdaly komponentler bolmazdan himiki madda öwürdi. Geçmişde şeker çykarylýan ösümlik çig mallary, käbir witaminleri we tebigy maddalary saklamak bilen, häzirki döwürdäki ýaly güýçli arassalama usullaryna sezewar edilmedi. Indi bu önümde beden üçin zerur iýmitler ýok.
Kaloriniň ýokarydygyna garamazdan, dokumalarda energiýa ýetmezçiligine getirýär. Şeker aşgazanyň we içegäniň diwarlaryny gyjyndyrýar. Bu iýmitleri, witaminleri we minerallary siňdirmegi kynlaşdyrýar we içgeçmä sebäp bolup biler. Gan glýukozasynyň köpelmegi gan damarlary üçin zyýanlydyr we ýokary holesterin aterosklerozyň ösmegine sebäp bolýar. Iýmitdäki ýönekeý şekeriň köp mukdary kadaly alyş-çalşy bozýar we kislorod ýetmezçiligine sebäp bolýar. Netijede öýjükleriň ölmek howpy ýokarlanýar.
Wagtyň geçmegi bilen bedende toksinleriň derejesi ýokarlanýar, çynlakaý patologiýa we deriniň wagtyndan öň garramak howpy döräp biler.Elbetde, bularyň hemmesi daşky görnüşe täsir edip bilmez. Ýönekeý şekeriň derä ýaramaz täsir edýändigi subut edildi. Diňe konditer önümlerinde däl, eýsem käbir miwelerde-de bolýar. Käbir süýt önümleri - süýjüler, goşulan şeker bilen gatyk we kokteýleri gündelik sarp etmek üçin düýbünden howpsuz däl. Bu içgiler bedende ýönekeý uglewodlar elastin we kollagen molekulalary bilen täsirleşip, belok süýümlerini has kyn we dykyz edýär.
Şeýle üýtgeşmeler alymlaryň "glikasiýa" diýip atlandyrýan çylşyrymly fermentl proseslerine alyp barýar. Glikasiýa dokumanyň täzelenmegini haýalladýar we bedendäki çyglylygy azaldýar. Bu, derimize aşa ýaramaz täsir edýär. Netijede epidermis inçe, gurak we ejiz bolýar. Dyrnaklar, gyzarma peýda bolýar, ýygyrtlar çuňlaşýar.
Şeker endiklerine, beýleki erbet endikler ýaly, göreşmek beýle aňsat däl. "Şeker iýmeklik endiginden" dynmak üçin näme etmeli? Ilkinji ädim iýmitleniş ulgamyny üýtgetmek, glikasiýanyň esasy sebäbi bolan süýjüleri köp mukdarda sarp etmekden ýüz öwürmekdir. Bu bolmasa, beýleki saglyk çäreleriniň hemmesi peýdasyz; gaýtadan işlenen şeker diýetadan doly ýok edilmeli. Çylşyrymly uglewodlarda, gök önümlerde, miwelerde ýeterlikdir. Süýjüleri hoz we tohum bilen çalşyp bolar.
Suw içmek düzgünine eýeriň, elmydama ýanyňyz bilen bir çüýşe suw göteriň. Dürli ösümlik çaýlaryny içiň. Açlyk we suwsuzlyk merkezleriniň beýnide biri-biriniň gapdalynda ýerleşýändigini ýatdan çykarmaň. Şonuň üçin käwagt bu iki duýgyny bulaşdyrýarys, iýmitiňizden şekeri kem-kemden aýryp bilersiňiz. Ilki bilen ýüz öwürmek aňsat bolan iýmitleri aýyryň; gündelik menýudaky ýönekeý şekeriň mukdaryny ähli uglewodlaryň kadasynyň 10% -ine çenli azaldyň; nahardan soň açyk howada gezmek, işjeň bolmak gaty peýdaly. Fiziki işjeňlik ganyň glýukoza derejesini peseltmäge kömek edip biler; B witaminlerini kabul etmek, gün şöhlesini ulanmak, stressi dolandyrmak, sagdyn iş we dynç alyş tertibi deriňiziň owadan we berk görünmegine kömek edip biler.
Taýýarlan Garýagdy ANNADURDYÝEW,
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň Demirýol ulaglary fakultetiniň 3-nji ýyl talyby.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.