Ýertudananyň peýdasy barada
17-04-23
Gözleglere görä, ýertudana iýmek beýniniň garramagyny haýalladýar, ýagny akyl we güýçli ýady uzak wagtlap saklamaga mümkinçilik berýär. Ýertudana gözüň görüşini gowulandyrýar şeýle-de ýat, üçinem peýdalydyr. Köp gözlegler, her gün ýertudana iýmek retinal keselleriň, kataraktanyň, gury gözleriň, dowamly körlügiň we beýleki meseleleriň döremeginiň öňüni alýandygyny tassyklaýar. Bu miwäniň özboluşly biohimiki düzümi diňe bir görüşiň bozulmagyna sebäp bolýan köp keselleriň ýüze çykmagynyň öňüni alman, eýsem bar bolan keselleri yzygiderli bejermekde hem kömek edýär.
Ýertudana antioksidantlara baýdyr .Antioksidantlar bedeni wagtyndan öň garramakdan we dürli kesellerden goraýar. Alymlar ýertudanada köp mukdarda fenolik birleşmeleriň - antioksidant häsiýetli bioflawonoidleriň bardygyny aýdýarlar. Bu miwäni gündelik sarp etmek, bedeniň dürli daşarky zyýanly täsirlere garşy durmak ukybyny ýokarlandyrýandygy subut edildi. Möhüm şertleriň biri - miwäniň reňki näçe gara bolsa, antioksidantlara şonça baýdyr. Bu miwäniň C witaminine baýdygy hemmä mälimdir. Ýertudana düwnük keseliniň öňüni alýar.
Häzirki wagtda rak we onuň öňüni alyş çärelerini güýçlendirmek boýunça her ýyl ýüzlerçe gözleg geçirilýär. Olaryň käbiri, käbir iýmitleri yzygiderli iýmegiň, düwnük keseliniň döremek mümkinçiligini azaltmaga kömek edip biljekdigini görkezýär.Ýertudana miwesi bu sanawa girýär. C witamini, ellag turşusy, antosýanin, we beýleki peýdaly maddalaryň köp konsentrasiýasy sebäpli bu miwe düwnük keseliniň käbir görnüşleriniň ösmeginiň öňüni alyp biler.
Ýertudana berhize oňyn täsir edýär. Bu miwede süýji kaloriýasynyň az bolmagy berhizde orun almagynyň ilkinji sebäbi bolup durýar onuň 100 gramynda bary-ýogy 33 süýji kilokaloriýasy bar. Ikinjiden, bu miwede pes glisemiki görkezijisi bar, bu bolsa ýagyň bedende ýygnanmagynyň öňüni alýar. Üçünjiden, düzüminde ýag erediji maddalar bar. Käbir maglumatlara görä,bu miwäni gündelik iýmit önümleriniň içine alýanlarda berhiziň täsiri 24% ýokarlanýandygyny mälim edýärler.
Ýertudana gan şekerini kadalaşdyrýar. Ýertudana süýji kesellileriniň iýip bilýän miwelerinden biridir. Özboluşly giňişleýin düzümi, şeýle hem fitonitrientleriň ýokary derejesi sebäpli gandaky şekeriň mukdarynyň ep-esli ýokarlanmagyna goşant goşmaýar. Şonuň üçin süýji keseliniň döremek howpy ýokary adamlar üçin hem maslahat berilýär. Ýertudana ýürek üçin peýdalydyr. Bu miwäniň köp ýürek-damar keselleriniň döremek we ösmek howpuny azaldýandygy subut edildi.Bişen miwelerde magniý we kaliý hem bar. Bularyň ikisi hem gan basyşyny kadalaşdyrmaga we bedendäki suwuklygyň kadada saklanmagy sebäpli ýüze çykýan çişmeleriň öňüni almaga kömek edýär.
Allergiýadan ejir çekýän adamlara bu miwäni kabul etmek zyýansyzdyr. Şeýle peýda çeşmesi bolan bu miwäniň dürli allergiýadan ejir çekýän adamlara maslahat berilmegi geň zat. Şuňa meňzeş kynçylyklary başdan geçirýänler bu miweden hoşboý ysly, lezzetli miwelerden uzak durmalymy? Ýok, özboluşly biohimiki düzümi sebäpli, çagajyklarda we ulalarda bu miwe çişmegi we allergiýa bilen baglanyşykly käbir biohimiki täsirleri basýar. Mundan başga-da, gözlegleriň görkezişi ýaly, aýal göwrelilik döwründe ýertudana iýýän bolsa, çagada allergiýa döremek howpy azalýandygyny mälimdir.
Taýýarlan Kemalbaý SERDAROW,
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň Jemagat infrastrukturasy we inženerçilik ulgamlary fakultetiniň Landşaft dizaýn hünäriniň 3-nji ýyl talyby.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.