Häzirki ajaýyp döwrümizde bilim ulgamynda geçirilýän ägirt uly özgertmeleriň biri hem daşary ýurt dillerini öwrenmekdir. Biziň ýurdumyzda bilim ulgamynyň ähli basgançaklarynda iňlis dili düýpli öwrenilýär. Ýurdumyzyň çagalar baglarynda körpeler iňlis dilini 4-­5 ýaşlarynda öwrenip başlaýarlar. Iňlis dilini degişli maksatnama laýyklykda özleşdirseler, onda çagalaryň sözleýiş endikleri ösýär, söz baýlygy artýar. Şonuň üçin körpelere iňlis dili boýunça okuw maksatnamasynyň talabyna laýyk bilim bermek mugallymlaryň esasy wezipesi bolup durýar.

Çagalar baglarynda okatmagyň öz usuly aýratynlyklary bar. Ol aýratynlyklar sapagy usuly taýdan dogry guramak, çagalaryň ünsüni özüňe çekmek, sapaklary oýun esasynda alyp barmak, çagalaryň özbaşdak işläp bilmeklerini gazanmak, okuw görkezme esbaplaryndan, okuw serişdelerinden netijeli peýdalanmak ýaly meselelerden ybaratdyr. Şonuň üçin mugallym sapakda çagalaryň ünsüni çekjek dürli görnüşli oýunlary, didaktiki serişdeleri, ýumuşlary ulanmalydyr. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda daşary ýurt dillerini öwretmekde oýunlaryň peýdasy uludyr. Dil öwretmekde oýunlaryň uly ähmiýetiniň bardygy pedagogikada subut edilendir.

Mekdebe çenli çagalar edaralarynda çagalar bilen iňlis dili sapagy gurnalanda, hökmany suratda çagalaryň başarnyklaryna nazara alynmalydyr. Şeýlelikde, oýunlaryň üsti bilen guralan iňlis dili sapagy körpeler üçin has täsirli we netijeli bolýar. Olar oýunlaryň dowamynda sapakda özlerini erkin alyp barýarlar, berlen ýumuşlary höwes bilen ýerine ýetirmäge çalyşýarlar. Mugallym sapakda alypbaryjy ýa­da gatnaşyjy hökmünde çykyş edýär. Bularyň hemmesi körpeleriň iňlis dilinde sözleýiş, diňläp düşünmek ýaly endikleriniň ösmegine ýardam edýär. Bu bolsa körpeleriň iňlis dilini öwrenmäge bolan höwesini we gyzyklanmasyny ösdürýär. Oýunlar sapaga özboluşly öwüşgin berýär, ýaýdanjaň, çekinjeň çagalaryň höwesini artdyrýar. Her bir sapakda ulanyljak oýnuň maksady bolmalydyr, mugallym şol maksada ýetmäge synanyşmalydyr.

Körpeler bilen sapagy oýun ýada sahna görnüşinde guramak olaryň bilimlerini berkitmegiň iň möhüm şertidir. Iňlis dili sapaklarynda guralýan oýunlar çagalaryň özara işjeňligini artdyrýar hemde ýatkeşligini, pikirleniş ukyplaryny ösdürýär. Çagalar hereketsiz oturmaga kanagat etmeýärler. Şonuň üçin olar bilen sapagy şu hödürlenjek oýunlar arkaly gurnamak çagalaryň işjeňligini artdyrar we sapagyň gyzykly bolmagyna ýardam eder. Çagalar baglarynda iňlis dili sapaklary geçilende körpeleriň ählisiniň işjeň gatnaşmagyny gazanmak möhümdir. Şunda terbiýeçi sapaklary gyzykly we özboluşly guramaga aýratyn ähmiýet berýär. Meselem “Reňkler” temasy geçilende körpelere miweleriň ýa-da gök önümleriň suratlaryny reňklemegi tabşyrmak bolýar. Olar suratlary reňkleýän wagtynda olaryň iňlis dilinde atlandyrylyşyny hem öwrenýärler.

Körpeler bananyň suratyny sary reňk bilen reňklänlerinde, ony “yellow” diýip gaýtaladýaryn, ýa-da almany gyzyl reňk bilen reňklänlerinde “red” diýip, onuň reňkini iňlis dilinde aýtdyrýaryn. Reňkler temasy geçilende sapagy gyzykly oýunlar bilen hem guramak bolýar. Meselem, reňkli kagyzlary ýerde ýerleşdirýärin, soňra körpelere iňlis dilinde haýsy hem bolsa bir reňki aýdýaryn, olaryň şol reňkli kagyzy tapyp, üstünde durmaklaryny tabşyrýaryn. Çagalar ädim ädip, menzile ýetende, olary “Berekella!” diýip sylaglaýaryn. Şeýle hem reňklenmeli suratlary höweslendiriji hökmünde çagalara berip, öýde reňklemeklerini tabşyrýaryn. Bu bolsa olarda diňe sapagyň dowamynda däl-de, sapakdan daşary hem iňlis dilini öwrenmäge isleg döredýär.

Daşary ýurt dilini kämil bilmek döwrüň barha ösýän talabydyr. Çagalary höweslendirip, olaryň sözleýiş dilini ösdürmek üçin döredilýän mümkinçiliklerden peýdalanyp, ýurdumyzda talabalaýyk işler alnyp barylýar. Bilim işgärleri üçin netijeli zähmet çekmäge ähli şertleri we mümkinçilikleri döredýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, beýik işleri rowaçlyklara beslensin!

Oksana JUMALYÝEWA,
Daşoguz şäheriniň 28-nji çagalar bakja-bagynyň terbiýeçisi.