BEREKEDIŇ ÇEŞMESI
29-03-23
Hormatly Prezidentimiz oba hojalygyny durnukly ösdürmek hem-de azyk howpsuzlygyny pugtalandyrmak maksady bilen, tygşytlaýjy tehnologiýalary, öňdebaryjy tejribäni we bu ulgamda ylmyň iň soňky gazananlaryny ornaşdyrmak arkaly suwdan peýdalanmagyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň zerurdygyny nygtaýar. Suw serişdelerini dolandyrmaga, ugurdaş düzümleri döwrebaplaşdyrmaga, täze pudaklaýyn desgalary, suwaryş ulgamlaryny gurmaga toplumlaýyn, oýlanyşykly çemeleşmek zerurdyr. Ekin meýdanlary suwarylanda, ekinleriň dürli görnüşleri üçin suwuň sarp edilişini hem-de ýerli toprak-howa şertlerini göz öňünde tutmak möhümdir.
Suw damjasyny zer dänesine deňän ata-babalarymyz suwuň gadyr-gymmaty,onuň ynsan durmuşynda tutýan orny hakynda «Suw – atadyr, ýer – ene», «Suwuň ýok ýerinde ýaşaýyş ýok», «Gyş suwy – gyzyl suwy», «Suw berseň, akary bilen, mal berseň, bakary bilen», «Suwly ýer – gül, suwsuz ýer – çöl», «Suw ýygnanyp köl bolar, köp ýygnanyp – il» diýen nakyllary nesillere miras goýupdyrlar.
Dünýäde ekinleri suwarmaklygyň birnäçe usullary giňden ulanylýar. Olar esasanam, her ýeriň öz toprak howa şertlerine baglylykda önümçilige ornaşdyrylýar. Ýagyş ýagdyryp suwarmak usuly ýagyş ýagdyryjy maşynlaryň kömegi bilen suwakymyny ýagyş damjalaryna öwrüp, ekinleri suwarmakdyr. Bu usul XIX asyryň ahyrlarynda ilkinji gezek ulanylyp, XX asyryň 30-njy ýyllarynda önümçilige ornaşdyrylyp başlandy.
Mälim bolşy ýaly, ýagyş ýagdyryjy maşynlarsuwy ownuk damjalara öwrüp, ekinleriň üstüne sepýär.Olar işleýiş düzgüni boýunça suwy çeşmesinden alyp duran ýerinde işleýän we hereketedip barýarka işleýän görnüşde bolýar. Duran ýerinde ýagyş ýagdyryjy maşynlar ýörite traktorlara dakylýar. Ýagyş ýagdyryjy maşynlarda suw bilen bile dökün berer ýaly enjam hem göz öňünde tutulandyr. Hereketedip barýarka, suwarýan maşynlaryň üstünde pyrlanyp işleýän ýagyş ýagdyryjy enjam oturdylýar. Ol suw akymyny ýagyş damjalaryna öwürýän we ony ekin meýdanyna ýaýradýan süýşýän bölekleri bolan guraldyr. Bulardan başgada, ýagyş ýagdyryjy gurallar täsir ediş radiuslary boýunça kelte,orta we daşa çüwdürimli görnüşlere bölünýärler.
Ýurdumyzda ýagyş ýagdyrmak usulyny dänelik, ot iýmlik,tehniki ekinleri, köp ýyllyk otlary, nahallary, gülleri, ýyladyşhanadaky ekinleri suwarmak üçin ulanmak netijelidir. Bu ýerlerde, esasan, ýakyn aralyga suw pürkýän ýagyş ýagdyryjy maşynlary ulanmak has bähbitlidir. Damja bilen suwarmak usuly XX asyryň 30-njy ýyllarynda döredildi. Damja bilen suwaryş ulgamy ekiniň talabyna we suw sarp edişine görä, yzygiderli suw bilen üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Beýleki usullar bilen deňeşdireniňde, onuň artykmaçlyklary köpdür. Damja bilen suwarmak usulynda suwuň örän tygşytly ulanylmagy netijesinde, ýeriň üstünden suwarmak bilen deňeşdirilende, suw 2–4 esse az sarp edilýär. Suw diňe ekinleriň kökleriniň ýerleşen ýerine berilýär,ekinleriň hatararalygynyň gury bolmagy bejergi işini suw tutulyp durka hem geçirmäge mümkinçilik berýär.
Ýokarda agzalanlardan ugur alyp, bu usuly ýurdumyzda giňden ulanmak amatly hasaplanýar. Ýurdumyzyň oba hojalyk pudagynyň wekilleri we oba hojalykçy telekeçiler ekin meýdanlaryna ylmy taýdan esaslandyrylan damjalaýyn suwaryş ulgamyny yzygiderli ornaşdyrýarlar. Damjalaýyn suwaryş ulgamy suw serişdelerini diňe bir tygşytly peýdalanmaga ýardam etmekbilen çäklenmän, eýsem, olaryň üsti bilen agaçlardyr ekinlere mineral dökünleri hem berip bolýar.
Berdi ANNASEÝIDOW,
Türkmen oba hojalyk institutynyň Gidromeliorasiýa hünäriniň 4-nji ýyl talyby.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.