Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýokary derejede alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň netijesinde ýurdumyz ähli babatda gülläp ösýär. Häzirki wagtda türkmen halkynyň milli buýsançlary we ruhy gymmatlyklary täze öwüşginlere, täze rowaçlyklara eýe bolup, at - owazasy dünýä derejesinde dabaralanýar.

Bagtyýar döwrümiziň erkin şemalyndan hümmetlenýän türkmen sähralary bu günki gün pagtadyr - bugdaýyň, behişdi nazy-nygmatlaryň bol hasylynyň bitýän bereketli mekanyna öwrüldi. Hormaty Prezidentimiz: “ Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bedew bady bilen okgunly öňe barýan, gül açýan ata Watanymyz ykdysady, syýasy we medeni taýdan giň gerimler bilen ösýär. Türkmen daýhanyna döwletimiz tarapyndan netijeli işlemäge, toprakdan bol hasyl öndürip, bolelin durmuşda ýaşamaga ähli mümkinçilikler döredilýär. Ýurdumyzyň oba hojalygyny düýpli özgertmek we ýokary depginler bilen ösdürmekde, ene topragymyzyň berekedini artdyrmakda we gurplulygyny ýokarlandyrmakda netijeli işler amala aşyrylýar” diýip belleýşi  ýaly, bu gün güneşli Diýarymyzda türkmen daýhanyna  işlemäge, halal zähmeti bilen baýamaga döwlet tarapyndan giň mümkinçilikler döredilýär.        

Ýurdumyzyň oba hojalygynda täze innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, täze ylmy açyşlary, öňegidişikleri döretmek, pagtaçylykda we gallaçylykda  ýokary derejeli tehnikalary sanly ulgam arkaly netijeli ulanmak  esasy meseleleriň biri bolup durýar.  

Mekgejöweniň hasyllylygyny artdyrmak we önümiň özüne düşýän gymmatyny peseltmek esasy meseleleriň biri bolup durýar. Mekgejöweniň hasyllylygyny artdyrmak örän köp şertlere bagly bolýar. Şol sanda, ekişde bildirilýän talaplara laýyk gelýän ylmy taýdan esaslandyrylan  ýokary hilli tohumlary takyk ekijilerden peýdalanyp, tohumy kesgitlenen möçberde ulanyp ekişi kadaly geçirmekligi önümçilige giňden ornaşdyrmak möhüm ähmiýete eýe bolup durýar.

Häzirki wagtda mekgejöweniň ekiş usulyny, ekiljek tohumlarynyň ýörite usullar bilen taýýarlanşynyň ösüş döwründe ideg edilşini ylmy we täze tehnologiýanyň, dünýä tejribesiniň önümçilige ornaşdyrylmagy bilen düýpli kämilleşdirmäge zerurlygy duýulýar. Daşoguz welaýatynyň toprak-howa şertlerinde adaty usullarda mekgejöwenden sagdyn we talaba laýyk gögerjiligi we gürligi gazanmakda ýylyň ýylyna kynçylyklar ýüze çykýar. Şu nukdaý nazardan ekişden öň mekgejöwen tohumynyň häzirki zaman usullary ýagny himiki usul bilen aýyryp,  dürli kesellere durnukly bolmak üçin mikroelementler bilen işlenilip, tohuma RKES-1 enjamynda mikrotolkun şöhleleri arkaly energiýa berip , ýokary derejede tohum taýýarlap,  mekgejöwen tohumynyň agramyna we ekiliş aýratynlygyna baglylykda 7 görnüşini ulanyp ylmy işi geçirdik. Şol görnüşlerde  ekişiň takyk, hatarlaýyn we bioplýonkanyň aşagyna ekmek usulyny, tohumyň bolsa  mikrotolkun  şöhle arkaly tohuma energiýa bermek usullaryny ulandyk.

Tohuma mikrotolkun şöhle arkaly energiýa berýän enjam. Oba hojalyk ekinleriniň toh RKES – 1 kysymly enjam tohuma mikrotolkunly energiýanyň umlaryny ekişden öň mikrotolkunly modul esasynda mikrotolkunly bejermek üçin gurnawlaryň birnäçesi döredilen. Şöhlelenmäniň modulynyň häsiýetnamasy her bir ösümlik üçin özbaşdak saýlanyp alynýar. Kiçi derejeli kuwwaty arkaly täsir edýär. Bu edýän täsiri tohumyň ösüş energiýasyny we ösümligiň immunitetini ýokarlandyrýar. Tohumlary ekişden öň mikrotolkunly bejeriş tehnologiýasy tohumyň infeksiýasyny ýok edýär, tohumyň ösüş energiýasyny ýokarlandyrýar, kök ulgamynyň ösüşini güýçlendirýär, ösümligiň fotosintezleýiji synalary ulalýar, ösümligiň tiz ösmegine we yokary derejede hasyl bermegine kömek edýär. Hasyllylygy 10-12%-çenli yokarlandyrýar. Şonuň üçin hem oba hojalyk pudagynda RKES-1 kysymly enjamy bilen işlemek köp maslahat berilýär.

                             Taýýarlan Mahliýa ROZYMYRADOWA,
Türkmen oba hojalyk institutynyň Agronomçylyk fakultetiniň Agroekologiýa hünäriniň 3-nji ýyl talyby.