“ Garaşsyzlyk  ýyllarynda- Menzil-mekan  ýollarynda” atly bäsleşigine

Tomsuň gyzgalaňly günleri dowam edýärdi.Her gün öýleden  soň, salkyn düşende Türkmenbaşy şäheriniň Deňiz menzilinde “Çarlak” gämisi bilen gezelençler guralýardy.Kimsi  tomusky  dynç alşyny, kimsi zähmet rusgadyny, kimsi-de dynç almaga gelen  myhmanlarynyň wagtlaryny täsirli geçirmekleri üçin gämili deňziň täsinliklerine syn edýärdiler.

Könelerimiziň “Eşiden deň bolmaz gören göz” bilen diýişleri ýaly, hakykatdan-da deňize daşyndan syn edeniň bilen gezelenç edeniň deň däldi. Deňizden göni seretseň goja Hazaryň  kenaryny  eteklap oturan Türkmenbaşy şäheriniň,  bir tarapynda  deňziň  kenaryna ýanan ululy-kiçili  gämileriň, kiçijik şäheri ýatladýan Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň, beýleki  tarapdan uzakdan görünýän “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyndaky beýik binalaryň  ajaýyp keşbine, syn edeniňde  ruhyň göterlip, göwnüň galkynýardy.

Ine-de, ak çarlak  guşunuň ganatlaryny ýaýyp duran keşbine meňzeş  “Çarlak”  gämisi deňziň kenaryna görk berip durdy. Entek gäminiň ugramagyna wagt  bardy. Ir gelseňem bu ýerde içiň gysar ýaly däldi. Her kim deňziň kenarynyň jana şypaly  howasyndan lezzet alyp otyrdylar.Garaşyp duran adamlar özara gürrüňler bilen başagaýdy. Birek-birek bilen  tanyşlyk, gyzykly gürrüňler, çagalaryň şadyýan gülki sesleri lezzetli dynç alşyň üstüni ýetirýärdi.

Bu saparky gezelenje agtyklary bilen  gelen ýaşulynyň beren gyzykly gürrüňleri  bizde ýatdan çykmajak täsir galdyrdy.

Ýaşuly örän gurruňçil   adam eken.Onuň bilen oturanlaryň hemmesiniň sözi alşyp gitdi.Ýaşuly söze başlap oturanlaryň ünsüni özüne çekdi:-Tüweleme, biziň ýurdumyzda bu döwrüň gadry başga. Sanasaň sogaby köp diýileni.Welaýatymyzyň ähli ýerinde saglygyňy dikeltmdek üçin  döwrebap  şypahanalar, kölegeläýin diýseň seýilgähler, sport bilen meşgullanaýyn diýseň sport toplumlar, meýdançalar bar.Adamlaryň ruhyny götermäge, medeniýetli dynç almaga mümkinçilikler köp.Şeýle mümkinçilikleri peýdalanmagy başarmaly. Ruhubelent ýaşamaly.|Göwünçökgünlikden gaça durmaly. Öz saglygyňy goramak, wagtyňy çag geçirmek her ynsanyň özüňe bagly. Bu barada Hezreti Muhammet Pygamberimiz: “Bäş sany zat gelmezden öňürti bäş zadyň gadryny biliň:

1.Ölmezden öň diriligiň.

2.Hassalanmazdan öň saglygyň.

3.Meşgul bolmazdan boş wagtyň.

4.Garramazdan öň ýaşlygyň.

5.Garyplykdan öň baýlygyň”

diýipdir.Şonuň üçin diri wagtyň owadan durmuşyň, sag wagtytň saglygyň, boş wagtyň gözel ýerlere, täsin tebigata keşt etmegiň, ömrüňde bir gezek gaýtalanýan çagalygyň, ýaşlygyň, halal gazanan baýlygyň gadyr-gymmatyny bilip ýaşamaly. Öz topragymyzyň täsin ýerlerine keşt etmegi, çagalarymyza-da  owretmeli, gürrüň bermeli. Çaganyň kalbynda  ilki bilen öz topragymyzyň tebigatyna söýgi, bagtyýar döwrümize buýsanç, ajaýyp ýaşaýşymyza ynam, döretmeli.Şonda çaga gelejekde öz manyly ömrüniň boş wagtynyň  gymmatlydygyna göz ýetirýän, giň düşünjeli adam bolup ýetişer”diýip ýaşuly ýene-de gyzykly gürrüňini dowam etdirdi.

- Aslynda  deňizde gezelenç etmek, ynsan saglyg üçin gaty peýdaly. Ata-babalarymyz “Köp ýaşan däl-de, köpi gören biler” diýipdirler. Çagalyk döwrüm meniň deňiz bilen baglanşykly ýadymda galan bir ýatlamany Size   gürrüň bereýin.

- Biz deňziň kenarynda ýaşaýardyk. Çaga wagtym men gaty ýarawsyz boldum.|Däri-derman etselerem açylyp gitmedim. Gaty hor, ejizjedim, işdäm ýokdy, edil igilän çaga ýalydym.  Bir gün ejem:

- Kakasy, bolmasa ertir sähetli gün şu çagany deňziň üstünden geçirsek nähili bolar-ka?. diýip  kakam geňeşdi.

Kakam ejemiň teklibi bilen ylalaşdy.”Deňziň üstünden geçirmek näme-kä?” diýen düşüniksiz  sorag meni gyzyklandyrdy .Ejemden soramda şeýle jogap berdi:

- Oglum, biziň  ata-babalarymyz   durli yrymlaryň, ynançlaryň üsti bilen nesil terbiýeläpdirler, ýarawsyz adamlary deňiziň üstünde gaýykda aýlap gelipdirler.

Şonda  ýarawsyz adamyň “çilesi açylýar”, “ýüreginiň ýeli çykýar”,gorky bilen  keseli gidýär” diýip ejem, deňizden geçirmegiň manysyny  düşündirdi.

Ertir ir bilen gün çykmanka  ejem, kakam men üç bolup gaýyga mündik. Kakam gaýygy kürekleýardi.O wagtlar munuň ýaly gämiler ýokdy.Gaýyga münenimde ilki başym aýlandy. Şeýle bir  gorkup ejemden ýapyşýardym.  

- “Ejem gorkma oglum, ine şu ýerden eljagazlaryň bilen ýapyş” diýip ellerimi gaýygyň gyrasyna ýapysdyrdy.Ýapyşsama ýapyşdym weli, gözlerim edil hanasyndan çykaýjaga meňzeýärdi. Iki gözümi ejemden aýyrman seredýärdim.Ejem uzyn işilen alajany bir zatlar samrap deňziň üstünde gaýçy bilen kesişdirýärdi. Ýokarda uçýan guşlaryň sesini eşdip seredesim gelýärdi.Ýöne gorkyma ýokaryma seretsem gaýykdan suwa gaçaýjak ýalydym.Deňziň dury mawy suwunyň ýüzünde kakamyň küreginiň yzynyň  ak köpükler emele getirşi meni geň galdyrýardy.Gorkymdan gürlemäge, sorag bermage ýagdaýym ýokdy.Birdenem ejemiň:

-Ine, oglum, indi gowy bolarsyň- diýip gaýykdan eňlip sag elinin aýasy bilen deňiz suwyny alyp duýdansyz ýüz-gözüme sepişdirdi.Tisginip gitdim. Deňiz suwyny  gursagyma  çalyşdyrdy, gyzyp duran gursagym buz ýaly  boldy. Bu gezelenjimiz  üç gün dowam etdi.Uç günden soň, endam-janym sökülip gowy uklapdyryn.Şondan soňra   ozümi tutup, oňat duýup başladym. Hakykatdan-da gorkudan, tisginmekden açyldym-my,  ýa-da ejemiň em-ýomy  bilen çiläm çözüldimi bilmedim diýip, ýaşuly sözüni jemledi. Gyzykly gürrüňlere gyzygyp wagtymyz çalt geçdi.

Hemmämiz gäma münüp başladyk.Gäminiň ikinji gatynda deňiz täsinliklerine, deňziň gözel tebigatyna syn etmek has-da täsindi.Ýaşuly  deňze syn edip, agtyklaryna elini salgap gyzykly gürrüňler berýärdi. Agtyklarynyň berýän soraglaryna ýaltanman jikme- jik jogap berýän ýaşuly täsirli geçen gezelenjimiziň üstüni ýetirdi.

Hakykatdan-da deňziň üstünde ýuwaş-ýuwaşdan batyp barýan günüň, asmanda  erkana ganat ýaýan deňiz guşlarynynyň, deňziň täsin tebigatynyň ajaýyp keşbini synlamagyň lezzeti başgady.Çarlak gämisi bolsa çalaja tolkunlaryň üsti bilen ak kopuklerini seçeläp, parahatlyk zogyny çalyp, ýaşyl Tugymyzy pasyrdadyp adamlary ýene-de Deňiz menziline getirip düşürdi.

Gämiden düşenimizde ikinji tapgyra garaşyp duran adamlara   “Gezelenjiňiz täsirli we şowly bolsun!,diýen dilegler bilen oýümize dolandyk.

Gurbanbagt  HAJYMÄMEDOWA 
“Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň Işgärler we ýörite işler bölüminiň baş hünärmeni.